دین مردم گیلان، اشکورات و روستای ریاب در طول تاریخ

در حدود دو هزار سال پیش (پیش از میلاد تا قرون اولیه میلادی) مردم گیلان همچون دیگر اقوام کاسپی و دیلمی، به آیین‌های بومی، طبیعت‌پرستی و پرستش خدایان محلی روی می‌آوردند.

در دوره هخامنشیان (۵۵۰–۳۳۰ ق.م.) گیلان به‌طور کامل تابع امپراتوری نبود، اما برخی از آیین‌های زرتشتی در این منطقه نفوذ یافت.

در دوره اشکانی (۲۴۷ ق.م.–۲۲۴ م.) و ساسانی (۲۲۴–۶۵۱ م.) زرتشتی‌گری به دین رسمی ایران بدل شد و در گیلان نیز نفوذ پیدا کرد، هرچند مقاومت‌هایی در برابر پذیرش آن وجود داشت.

در قرون اولیه میلادی، آیین‌های محلی و باورهای اساطیری همچنان در میان دیلمیان و گیل‌ها رواج داشت.

پس از فتح ایران به دست مسلمانان (۶۴۰–۶۵۰ م./۲۰–۳۰ هجری)، گیلان به‌سرعت اسلام را نپذیرفت و استقلال خود را حفظ کرد.

تا حدود قرن سوم هجری (۹م.) مردم گیلان عمدتاً زرتشتی یا پیرو آیین‌های محلی بودند. یعنی سیصد سال مردم گیلان و دیلم در مقابل تغییر دین مقاومت کردند و اعراب با شمشیر موفق به تغییر دین مردم نشدند. به صورتی که اعراب دیلم را دارالکفر می نمایند

از قرن سوم هجری به بعد (حدود ۲۶۰ هـ.ق./۸۷۳م.) به‌تدریج اسلام، با تبلیغ امامان شیعه زیدی و امام زادگان شیعه که از دست حکومت امویان و عباسیان به دیلم پناهنده می شدند  به اسلام و به‌ویژه تشیع زیدی، تمایل پیدا کردند.

در قرون چهارم و پنجم هجری (۱۰–۱۱م.) اسلام شیعی زید و سپس شیعه اسماعیله در گیلان تثبیت شد و به‌صورت گسترده جایگزین آیین‌های پیشین گردید.

در دوره صفویه (۱۵۰۱–۱۷۳۶ م.) تشیع دوازده‌امامی دین غالب گیلان شد و همه مردم رسماً پیرو آن شدند.

تا امروز، اکثریت مردم گیلان شیعه دوازده‌امامی هستند، هرچند بقایای باورهای بومی و فولکلور قدیمی همچنان در فرهنگ محلی باقی مانده است.